ΑΡΘΡΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ


 

Η Καθηγήτρια & συγγραφέας Τίνα Ζωγοπούλου «Θυμάται…»

zogopouloutiΓεννήθηκα στη Ζάκυνθο, όπου έζησα ως τα 13. Φοίτησα (αλλά δεν αποφοίτησα) και στο Αρσάκειο Πάτρας. Αποφοίτησα από δημόσιο λύκειο της Αθήνας. Έφυγα για τη Φλωρεντία για να σπουδάσω Φαρμακευτική. Γύρισα έχοντας σπουδάσει Φιλολογία.
Συχνά επαναλαμβάνω ότι πρέπει να αφήνουμε τους νέους ελεύθερους να σπουδάσουν αυτό που θέλουν γιατί  «το επάγγελμα είναι γάμος χωρίς διαζύγιο».
Γύρισα στην Ελλάδα και ρίχτηκα με τα μούτρα στη διδασκαλία των ιταλικών. Φέτος γιορτάσαμε τα 30 χρόνια του Κέντρου Ξένων Γλωσσών «Perugia».  Το 1989, οι μαθητές  -ιταλικών τότε- ήταν ήδη πολλοί και μη προλαβαίνοντας να τους τα πω αποφάσισα να τους τα γράψω. Πέρασα λοιπόν στη συγγραφή βιβλίων για την εκμάθηση της ιταλικής. Δεν απευθύνθηκα σε κάποιον εκδότη, αλλά αποφάσισα να εκδώσω τον εαυτό μου. Έτσι γεννήθηκε και ο εκδοτικός οίκος.

tinamurat1

H Τίνα Ζωγοπούλου με τον τούρκο ηθοποιό Murat Yıldırım

Τα τελευταία 7 χρόνια έγινε ένα άνοιγμα στα τουρκικά, ρωσικά, κινέζικα και αραβικά. Με συναρπάζει και με διασκεδάζει όλη αυτή η ιστορία. Μιλάω τέσσερις δυτικές γλώσσες, αλλά η τελευταία μεγάλη πρόκληση ήταν τα τουρκικά και η επόμενη νομίζω ότι θα είναι τα ρώσικα. Έχω δύο γιούς, τον Ιάσονα και τον Ορέστη που θα με διαδεχτούν επάξια.

Θυμάμαι…
…την πιο σκληρή αλήθεια: ακούω καθημερινά, ως μεγάλη, πολύ πιο σκληρές αλήθειες από όταν ήμουν παιδί.
…μια έντονη μυρωδιά των παιδικών μου χρόνων: η κολώνια του μπαμπά μου μετά το ξύρισμα. Κι όταν δεν υπήρχε, το οινόπνευμα. Στεκόμουν δίπλα του και παρατηρούσα όλη την τελετή, το πινέλο, τη σαπουνάδα, το ιταλικό μπαρμπέρικο ξυράφι. Εξ’ ου και το φετίχ με το αντρικό πρόσωπο, χωρίς γένια και μουστάκια.
…την ωραιότερη εκδρομή: ομολογουμένως δεν έχω κάνει πολλές εκδρομές. Ή κάνω ταξίδια, ή κάθομαι σπίτι μου και ταξιδεύω με το μυαλό.
…το αγαπημένο μου παιχνίδι: δεν είχα πολλά παιχνίδια. Ένα ναύτη και μια κούκλα από τη Βενετία που καθόταν στον καναπέ του σαλονιού, αλλά δεν τους άγγιξα ποτέ. Την κούκλα για να μη τη χαλάσω και γιατί τη φοβόμουν. Από μικρή αγαπούσα τα βιβλία. Ως μεγάλη το αγαπημένο μου «σπορ» είναι η καλή συζήτηση.
…μια ανομολόγητη αμαρτία: οι αμαρτίες είναι σαν τα χρέη στην εφορία. Μετά το πέρας της δεκαετίας παραγράφονται (παραγράφονται;). Ε, ας κρατήσω κάτι και για τον  Άγιο Πέτρο…
…μια στιγμή απελευθέρωσης: Πολλές. Αλλά είμαι ακόμη σε διαδικασία…
…την πρώτη επανάστασή μου: όταν ανακοίνωσα στους γονείς μου ότι αφήνω τη Φαρμακευτική. Πάντως, επαναστατώ και σήμερα αν χρειαστεί.
zogot
…τη στιγμή που δεν είχε επιστροφή:κάθε στιγμή που ζούμε δεν έχει επιστροφή. Κάθε τι που λέμε δεν μπορούμε να το ξαναμαζέψουμε. Κάθε καινούργιο βήμα ή βουτιά είναι σίγουρα για να μας πάει κάπου αλλού.
…το αξέχαστο χρώμα μιας εικόνας:το κόκκινο ρούχο του Ιησού στην «ταπείνωση» του El Greco. Λατρεύω το πορφυρό χρώμα. Άλλους τους ερεθίζει, τους εκνευρίζει. Εμένα μου δίνει σιγουριά.
…το πιο πικρό δάκρυ: κλαίω σπάνια με τα μικρά πράγματα. Στα μεγάλα, τα σοβαρά, παγώνω, πετρώνω.
…το όνειρο που με ξαγρύπνησε:ξαγρυπνώ μετά από εφιάλτη. Δεν με ξαγρυπνούν  τα όνειρα, αλλά οι πραγματικότητες.
…το μυστικό που διέρρευσε: είναι αυτό που λέμε σε κάποιον με την παράκληση  «μην το πεις σε κανέναν». Ο καλύτερος τρόπος διαφήμισης.
…την απροσδόκητη γοητεία: γοητεύτηκα πάντα από το προσδόκιμο. Από τον ίδιο τύπο ανθρώπου, από τα ίδια λόγια, από τις ίδιες συμπεριφορές κι ελαττώματα. Αν το καλοσκεφτούμε, γυρίζουμε γύρω από τα ίδια, δεν πάμε και πολύ μακριά.
…το ισχυρότερο άλλοθι: το άλλοθι είναι οι άλλοι.
…το ανεκπλήρωτο θέλω: είναι πάντα ανεκπλήρωτο. Μόλις εκπληρωθεί παύει να είναι «θέλω». Πάμε γι’ άλλα…
…την εντονότερη σύγκρουση: η σύγκρουση κρύβει έναν βαθύ ερωτισμό… Δεν συγκρούομαι ποτέ με γυναίκα. Κάνω μεταβολή και φεύγω ζημιωμένη, αυτό ακόμη δεν έχω μπορέσει να το ερμηνεύσω. Και μόνο να φανταστώ τη σκηνή, έχει πληγεί η αισθητική μου.
…μια χαρακτηριστική γεύση: η φρέσκια ντομάτα που μου έδιναν να πιω πολύ μικρή. Ήταν ζαχαρωμένη και πηχτή και μύριζε στ’ αλήθεια ντομάτα!
…μια επαναλαμβανόμενη φαντασίωση: Ασπασία ή Λαϊς. Να ζω στην Αθήνα του Περικλή ως ισχυρή γυναίκα. (Οι σύζυγοι και μητέρες ζούσαν ζωές αδιάφορες και καταπιεσμένες). Στην αυλή του Τσάρου, επανάσταση του ’17. Επιβιώνω και μετά από πολλές περιπέτειες καταλήγω καλλιτέχνις στο Παρίσι.
tina1…το ελάττωμά μου που αγάπησα:εμμονή και πίστη στις εμμονές μου. Το αγάπησα, δεν το αγαπώ πια. Τα τελευταία χρόνια έχω γίνει πολύ πιο ελαστική και τα βλέπω όλα πιο ανάλαφρα. Α, και η αφηρημάδα μου. Αλλά δεν είναι ακριβώς αφηρημάδα αλλά επιλεκτική μνήμη. Ό,τι δεν μου αρέσει ή δεν με ενδιαφέρει το ξεχνάω.
…την αθεράπευτη ενοχή: ζούμε ήδη σε μια ενοχική κοινωνία, με μια ενοχική θρησκεία. Το αγαπημένο σπορ όλων είναι να δημιουργούν ενοχές στους άλλους. Ενοχή; Ευχαριστώ, δεν θα πάρω. Άλλη ερώτηση…
…ένα εκκωφαντικό πρέπει: μια κριτική μαντινάδα λέει να μη ζούμε με τα «πρέπει», αλλά με τα «θέλω». Αυτό κάνω κι εγώ. Αφήνω στην άκρη τα «πρέπει».  Άλλες φορές πάλι, τα μετατρέπω σε «θέλω» και πορεύομαι μια χαρά.
…το κάτι που έμεινε αναλοίωτο στο χρόνο: η φιλοπεριέργια, η φιλομάθεια, να ανακαλύπτω καινούργια πράγματα, να ξανανακαλύπτω τα παλιά ώστε να μην πλήττω. Η εργατικότητα και οι αντοχές, τουλάχιστον ως τώρα.
…έναν ήχο που φυλακίστηκε για πάντα: δεν είναι μουσικός ήχος. Δεν έχω, ή δεν μου καλλιεργήθηκε μουσικό αυτί, γι’ αυτό και με απασχολούν περισσότερο τα λόγια των τραγουδιών. Έχω κάνει χίλιες σκέψεις επάνω σε πέντε λέξεις ενός τραγουδιού. Οι ήχοι που θυμάμαι λοιπόν είναι ομιλίες, λόγια ανθρώπων. Αγαπημένων και μή.
…το πιο μελαγχολικό μου βράδυ: η λέξη time, tempo,  temps, tiempo, λένε πως προέρχεται από τη λέξη «τέμνω». Αυτό μου έδωσε μια ωραία ιδέα. Σπάμε το χρόνο για να αντέξουμε, γιατί ολόκληρος μας πλακώνει και μας συνθλίβει. Για κανα δίωρο μπορεί και να μελαγχόλησα. Μετά φρόντισα να κοιμηθώ…
…τη στιγμή που άλλαξε τη ροή των πραγμάτων: Από εμάς ξεκινάνε όλα. Ό,τι θέλουμε κάνουμε και ό,τι θέλουμε παθαίνουμε.
…την προδοσία που δέχτηκα: όταν τα βλέπεις από βάθος χρόνου ξεθωριάζουν και όλα σου φαίνονται μικρά, ανούσια, ίσως και κωμικά.

…την πληγή που άνοιξα: ελπίζω να έκλεισα περισσότερες πληγές απ’ όσες άνοιξα. Έδωσα χαρά σε πολλούς ανθρώπους. Συντροφιά, γνώση, δουλειά, ενδιαφέροντα. Μπορεί άθελά μου να πλήγωσα και κάποιους. Το Εγώ είναι το μεγαλύτερο θηρίο. Μας καταδυναστεύει, μας τυφλώνει. Ειδικά όταν είμαστε νέοι.

Επιμέλεια: Βίκυ Μπαφατάκη & Αντώνης – Μάριος Παπαγιώτης 


Η καθηγήτρια ιταλικής γλώσσας, συγγραφέας κι εκδότρια, Τίνα Ζωγοπούλου, αυτοσυστήνεται…

Δεν έχει σημασία αν γεννήθηκα στη Ζάκυνθο και σπούδασα στη Φλωρεντία. Αν δίδαξα πολλές χιλιάδες ώρες την ιταλική γλώσσα σε άπειρους μαθητές. Αν έγραψα βιβλία μέσα από τα οποία έμαθαν ιταλικά δυο γενιές Ελλήνων κι αν κατάφερα μέσα από τις νεότερες εκδόσεις μου να υποστηρίξω το ενδιαφέρον των Ελλήνων για τα ισπανικά, τα τουρκικά, τα ρωσικά, τα κινέζικα, κ.α. Αν μιλάω δυο-τρεις δυτικές γλώσσες και τα τουρκικά. Αν πρόσφατα προσέγγισα ως άνθρωπος κι επιχειρηματίας τη ρωσική, μια γλώσσα και μια κουλτούρα άρρηκτα συνδεδεμένες πολιτισμικά, εμπορικά και συναισθηματικά, με την ελληνική ψυχοσύνθεση, ιστορία αλλά και τη σύγχρονη πραγματικότητα, μέσα από την έκδοση και κυκλοφορία της «Ρωσικής Γραμματικής στα ελληνικά». Είναι κάτι που αγαπώ και με διασκεδάζει. Πολλές φορές σκέπτομαι –με λίγη ενοχή– ότι μέχρι τώρα έκανα ό,τι μου άρεσε. Με απόλυτη ελευθερία. Δεν πρόκειται για κάποια προσφορά ή θυσία από μέρους μου. Απλά, κατά σύμπτωση, έτυχε απ’ όλο αυτό να ωφεληθούν και κάποιοι άλλοι.

…κι απαντά στο Ερωτηματολόγιο του Προυστ

Η απόλυτη ευτυχία για σένα είναι;
Να επικοινωνώ με τους ανθρώπους. Να με καταλαβαίνουν και να τους καταλαβαίνω. Εις βάθος.

Τι σε κάνει να σηκώνεσαι το πρωί;
Ο διπλός εσπρέσο. Και το «αγώι». Ναι, αυτό που ξυπνάει τον αγωγιάτη. Και η πεποίθηση ότι η ημέρα, όλη η μέρα ως αργά το βράδυ θα είναι διαφορετική, αν όχι κατ’ ανάγκην καλύτερη από την προηγούμενη.
Η τελευταία φορά που ξέσπασες σε γέλια;
Το καλοκαίρι σε μια παραλία της Χαλκιδικής όταν η ελληνίδα κυρία με τα επώνυμα γυαλιά και τα ευτραφή οπίσθια «στόλισε» σε άψογα ελληνικά τη ρωσίδα τουρίστρια γιατί ο σκύλος της τελευταίας, βγαίνοντας από τη θάλασσα, τινάχτηκε και την πιτσίλισε. Τρομοκρατημένη όλη η οικογένεια (σύζυγος, σκύλος και τα αγγελόμορφα Ρωσάκια τα μάζεψαν κι εξαφανίστηκαν). Γέλασα για να μην κλάψω γιατί χάσαμε την αγωγή μας, θα χάσουμε και τον τουρισμό.
Το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σου είναι;
Τελειομανία. Κι όταν δώσω το λόγο μου, συνέπεια. Δεν αγαπώ το άδικο.

Με την πρώην Πρόξενο Τουρκίας Nurdan Altuntaş

Το βασικό ελάττωμά σου;
Κάποτε ήμουν επίμονη σε βαθμό κακουργήματος. Με τα χρόνια κατάλαβα το νόημα της παροιμίας «Το γινάτι βγάζει μάτι» κι όταν αντιληφθώ ότι «δε με θέλει το φύλλο» αλλάζω πορεία. Καμιά φορά μου παίρνει λίγο παραπάνω να το συνειδητοποιήσω.
Σε ποια λάθη δείχνεις τη μεγαλύτερη επιείκεια;

Στα μη κακόβουλα. Που ο άλλος τα παραδέχεται και ζητά συγγνώμη με αφοπλιστικό και ειλικρινές χαμόγελο.
Η τελευταία φορά που έκλαψες;
Πριν λίγες μέρες, όταν ένας δικός μου άνθρωπος, πέρασε μια περιπέτεια με την υγεία του.
Με ποια ιστορική προσωπικότητα ταυτίζεσαι περισσότερο;
Με τη Μαγδαληνή. Γιατί πήγε από το ένα άκρο στο άλλο. Μου έχουν πει ότι τα δύο αυτά άκρα είναι και τα δικά μου αρχέτυπα.
Ποιοι είναι οι ήρωές σου σήμερα;
Οι βιοπαλαιστές. Αυτοί που πλήττονται από την κρίση και δε το βάζουν κάτω. Αυτοί που κάνουν υπερβάσεις, που πάνε κόντρα στο ρεύμα. Οι καλλιτέχνες. Οι απρόβλεπτοι, οι διαφορετικοί.
Ποια είναι η ταινία που σε σημάδεψε;
«Η ζωή είναι ωραία» και η «Πολίτικη κουζίνα». Έκλαψα και στις δύο και δε μ’ ενδιέφερε αν με κοιτούσαν από δίπλα.

Βράβευση από τον πρώην Πρέσβη Ιταλίας.

Το αγαπημένο σου ταξίδι;
Ως νέα ταξίδευα δυτικά ή βόρεια. Τώρα που έφτασα σε μια ωριμότητα προτιμώ να ταξιδεύω ανατολικά ή νότια.
Οι αγαπημένοι σου συγγραφείς;
Η παγκόσμια παιδική λογοτεχνία που επιστρέφω και ξαναδιαβάζω κατά διαστήματα. Ο Lewis Caroll, ο Collodi, ήταν μεγάλοι μύστες. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι. Κοντά τους βρίσκεις το σκοπό της ζωής. Γλυτώνεις και τα λεφτά της ψυχανάλυσης! Αγαπώ και τον ποιητή Καβάφη γιατί είναι ένας άνθρωπος-Πρωτέας. Μεταμορφώνεται, αλλάζει σχήματα. Κάτω από το σπίτι του υπήρχε πορνείο κι απέναντι νοσοκομείο κι εκκλησία. Έλεγε: “Εδώ γεννιέται η ζωή. Κι απέναντι σώζεται και πεθαίνει.”
Ποια αρετή προτιμάς σε έναν άντρα;
Όταν δεν φοβάται να δείξει τη «θηλυκή» πλευρά του εαυτού του. Όταν έχει ανεπτυγμένο το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου (κατανόηση, υπομονή, ευγένεια, συναίσθημα, διαίσθηση)

 

…Και σε μια γυναίκα;
Δυναμισμό, λογική, ενεργητικότητα (δηλαδή το αριστερό ημισφαίριο). Όταν δεν συμπεριφέρεται σα γατούλα και προπάντων, δεν νιαουρίζει όταν μιλάει.
Ο αγαπημένος σου συνθέτης;
Ο συνθέτης κι άνθρωπος Χατζιδάκις κι ο Ennio Morricone.
Το τραγούδι που σφυρίζεις κάνοντας ντους;
Δεν ξέρω να σφυρίζω. Σιγοτραγουδώ πάντως ή χαμογελώ σαν χαιρετισμό στην καινούργια ημέρα.
Το βιβλίο που σε σημάδεψε;
Πολλά. Στο δημοτικό διάβασα όλα τα μυθιστορήματα του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Στα δεκατέσσερα τον «Αλέξη Ζορμπά». Το ξαναδιαβάζω κάθε δυο–τρια χρόνια και χαίρομαι που κοντοστέκομαι ακόμη στις φράσεις που είχα υπογραμμίσει τότε.

Ο αγαπημένος σου ζωγράφος;
Ο El Greco και πολλοί άλλοι. Ο καθένας με το δικό του τρόπο είναι ο “υπηρέτης των Μουσών” γι’ αυτό και γίνεται ο “αφέντης των συναισθημάτων μας”.
Το αγαπημένο σου χρώμα;
Αγαπώ το μαύρο. Να το φοράω, ειδικά όταν κάνω πνευματική εργασία. Συγκεντρώνομαι καλύτερα. Και να περιβάλλομαι από το κόκκινο. Το πορφυρό.
Ποια θεωρείς ως τη μεγαλύτερη επιτυχία σου;
Δύο «έργα» ξεχωρίζω. Τον Ιάσονα και τον Ορέστη. Αν θεωρούνται ή θα θεωρηθούν «επιτυχία» δεν ξέρω. Πάντως, εγώ έκανα ό,τι ήξερα κι ό,τι καλύτερο μπορούσα.
Το αγαπημένο σου ποτό;
Πίνω σπάνια. Προτιμώ κάτι δυνατό (ουϊσκι, ρακί, βότκα) κατά προτίμηση με ελαφρύ στομάχι για να παρακολουθώ την πορεία του αλκοόλ μέσα στον εγκέφαλο.
Για ποιο πράγμα μετανιώνεις περισσότερο;
Δεν θα έλεγα “μετανιώνω” γιατί κάθε δράση μας ή αντίδρασή μας είναι κάτι που τη δεδομένη στιγμή επιλέξαμε να κάνουμε ή να πούμε. Οι επιλογές μας είναι ιερές. Μαθήματα παίρνω. Αυτό ναι. Και προσπαθώ κάποια “λάθη” να μην τα επαναλαμβάνω. Τουλάχιστον όχι ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.

Βατικανό: Με τον τούρκο ηθοποιό Murat Yıldırım συνέντευξη σε ιταλικό κανάλι.

Τι απεχθάνεσαι περισσότερο απ’ όλα;
Είμαι θύμα της αισθητικής. Απεχθάνομαι την κακή εμφάνιση, τη χυδαία συμπεριφορά. Τον κακό λόγο. Τις ανορθογραφίες. Την αρνητική σκέψη. Τη σύγκρουση, λεκτική και μη, μεταξύ των ανθρώπων. Όταν θυμώνουν οι άνθρωποι φωνάζουν γιατί οι καρδιές είναι μακριά και δεν ακούει η μία την άλλη. Γιατί όταν οι καρδιές είναι κοντά οι άνθρωποι ψιθυρίζουν. Αν σκεφτούμε ότι οι άνθρωποι τις περισσότερες φορές συγκρούονται για τις λέξεις κι όχι για την ουσία, αντιλαμβανόμαστε πόσο μάταιη είναι η σύγκρουση αυτή.
Ποια είναι η αγαπημένη σου ασχολία;
Να διαβάζω βιβλία. Να γνωρίζω καινούργιους ανθρώπους. Να πίνουμε καφέ και να κουβεντιάζουμε. Γενικά και ειδικά θέματα. Να μαθαίνω καινούργιες γλώσσες, καινούργιες λέξεις. Είμαι “λεξιλάγνος”. Η ταλαιπωρία των λέξεων με λυτρώνει. Αν εμβαθύνουμε στην ετυμολογία γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι. Η ίδια η σοφία μάς επισκέπτεται μέσω των λέξεων. Οι λέξεις είναι η πραγματική ιστορία της ανθρωπότητας.
Ο μεγαλύτερος φόβος σου;
Να χάσω την αξιοπρέπειά μου.

Σε ποια περίπτωση επιλέγεις να πεις ψέματα;
Κυρίως όταν οι αλήθειες είναι πολύ πικρές κι όχι τόσο από τον φόβο των συνεπειών.
Ποιο είναι το μότο σου;
“Labor omnia vincit” = «Η εργασία τα πάντα νικά». Η εργασία είναι ιερή. Σε εξευγενίζει και σε ανυψώνει. Η εργασιοθεραπεία είναι το φάρμακο και της ερωτικής απογοήτευσης. Σε προφυλάσσει από τον υπερκαταναλωτισμό. Αρρωσταίνεις λιγότερο, ζεις περισσότερο.
Πώς θα επιθυμούσες να πεθάνεις;
Με νεανικό μυαλό. Με επίγνωση. Διαβασμένη και προετοιμασμένη.
Εάν συνέβαινε να συναντήσεις το Θεό, τι θα ήθελες να σου πει;
Ότι χαίρεται γιατί πορεύτηκα καλούτσικα. Να μου πει ένα μικρό μπράβο τελοσπάντων. Και ας μη μου απονείμει βραβείο ή έπαινο.
Σε ποια πνευματική κατάσταση βρίσκεσαι αυτόν τον καιρό;
Το μυαλό μου είναι «γκαστρωμένο» αυτή την εποχή. Δε ξέρω τί θα βγει αλλά είναι ζήτημα χρόνου. Επίσης, διαβάζω ανατολική φιλοσοφία. Κάνω γιόγκα και διαλογισμό. Είμαι σε έναν εσωτερικό διάλογο, σε ένα μονοπάτι αυτογνωσίας και συνειδητότητας. Νιώθω όλο και καλύτερα.


Έκθεση International Publishers-Ομιλία της καθ. Maria Chiara Naldini.

Problematiche della didattica della lingua italiana come LS. / Προβληματισμοί σχετικά με τη διδακτική της Ιταλικής ως ξένης γλώσσας.


Βατικανό 10/10/2012. Βραβεία Giuseppe Sciacca. Από την βράβευση του Τούρκου ηθοποιού Murat Yıldırım.