Βραβείο Νόμπελ – Nobelpriset


Το Bραβείο Νόμπελ (σουηδικά: Nobelpriset, προφέρεται Νομπέλ, είναι ένα σύνολο από διεθνή βραβεία που απονέμονται κάθε χρόνο σε μια σειρά από κατηγορίες σε αναγνώριση των πολιτισμικών ή/και επιστημονικών επιτευγμάτων. Η διαθήκη του Σουηδού εφευρέτη Άλφρεντ Νόμπελ ίδρυσε τα βραβεία το 1895. Τα βραβεία στη Φυσική, στη Χημεία, στη Φυσιολογία ή Ιατρική, στη Λογοτεχνία και στην Ειρήνη για πρώτη φορά απονεμήθηκαν το 1901. Το σχετικό Βραβείο στις Οικονομικές Επιστήμες της Τράπεζας της Σουηδίας στη Μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ δημιουργήθηκε το 1968. Μεταξύ 1901 και 2012, τα Βραβεία Νόμπελ και το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών απονεμήθηκαν 555 φορές σε 856 άτομα και οργανισμούς. Με μερικούς να έχουν λάβει το Βραβείο Νόμπελ περισσότερες από μία φορά, αυτό κάνει ένα σύνολο 835 ατόμων και 21 οργανισμών.

Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στο Όσλο της Νορβηγίας, ενώ τα άλλα βραβεία απονέμονται στη Στοκχόλμη της Σουηδίας. Το Βραβείο Νόμπελ θεωρείται ευρέως ως το πιο διάσημο βραβείο διαθέσιμο στους τομείς της λογοτεχνίας, της ιατρικής, της φυσικής, της χημείας, της ειρήνης, και των οικονομικών. Η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών απονέμει το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής, το Βραβείο Νόμπελ Χημείας, και το Βραβείο στις Οικονομικές Επιστήμες της Τράπεζας της Σουηδίας στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ. Η Επιτροπή Νόμπελ στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα απονέμει το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής. Η Σουηδική Ακαδημία χορηγεί το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης δεν απονέμεται από σουηδική οργάνωση, αλλά από τη Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ.

Κάθε δικαιούχος, ή νομπελίστας, λαμβάνει ένα χρυσό μετάλλιο, ένα δίπλωμα και ένα χρηματικό ποσό, το οποίο αποφασίζεται από το Ίδρυμα Νόμπελ. Από το 2012, κάθε βραβείο ήταν ύψους 8 εκατ. SEK (περίπου 930.000 ευρώ). Το βραβείο δεν απονέμεται μετά θάνατο. Ωστόσο, αν σε ένα άτομο έχει απονεμηθεί ένα βραβείο και πεθάνει πριν από την παραλαβή του, το βραβείο μπορεί ακόμα να δοθεί. Αν και ο μέσος αριθμός των δικαιούχων ανά βραβείο αυξήθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, ένα βραβείο δεν μπορεί να μοιράζεται ανάμεσα σε περισσότερα από τρία άτομα.

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

 

Διάσημοι Νομπελίστες Ιατρικής, Λογοτεχνίας, Ειρήνης, Φυσικής και Χημείας


Αϊνστάιν Άλμπερτ (Einstein) (1879-1955) επιφανής Γερμανοεβραίος φυσικός και μαθηματικός που διατύπωσε τη θεωρία της σχετικότητας, βραβείο Νόμπελ.
Άιντχοβεν Βίλεμ (Einthoven) (1860-1927) Ολλανδός φυσιολόγος που ανακάλυψε το ηλεκτροκαρδιογράφημα· βραβείο Νόμπελ.
Άντερσον Καρλ (Anderson) (1905) Αμερικανός φυσικός που ανακάλυψε το ποζιτρόνιο· βραβείο Νόμπελ.
Αραφάτ Γιασέρ (1929) Παλαιστίνιος πολιτικός και στρατιωτικός, πρόεδρος του Οργανισμού Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (ΟΑΠ), βραβείο Νόμπελ.
Βαλέσα Λεχ (Walesa) (1943) Πολωνός συνδικαλιστής, ηγέτης του συνδικάτου «Αλληλεγγύη»· αμφισβήτησε το σοσιαλιστικό πρότυπο και σήμανε την έναρξη ραγδαίων εξελίξεων στις σοσιαλιστικές χώρες της Α. Ευρώπης· Πρόεδρος της Πολωνίας, βραβείο Νόμπελ.
Βαν ντερ Βάαλς, Γιοχάνες (Van der Waals) (1837-1923) Ολλανδός φυσικός που διατύπωσε την κινητική θεωρία των υγρών· βραβείο Νόμπελ.
Γέιτς Ουίλιαμ (Yeats) (1865-1939) Ιρλανδός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Γιένσεν, Γιοχάνες Βίλχελμ (Jensen) (1873-1950) Δανός συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Γκόλτζι Καμίλο (Golgi) (1844-1926) Ιταλός γιατρός που ερεύνησε το νευρικό σύστημα· βραβείο Νόμπελ.
Γκόλτζι Καμίλο (Golgi) (1844-1926) Ιταλός γιατρός που ερεύνησε το νευρικό σύστημα· βραβείο Νόμπελ.
Δαλάι Λάμα (1935) βραβεύθηκε με το Νόμπελ ειρήνης.
Έλιοτ, Τόμας Στερνς (Eliot) (1888-1965) Άγγλος ποιητής αμερικανικής καταγωγής· βραβείο Νόμπελ.
Ελύτης Οδυσσέας (1911 – 1996) ποιητής, δοκιμιογράφος και κριτικός· βραβείο Νόμπελ (1979).
Ζαχάροφ Αντρέι (1921-89) Σοβιετικός φυσικός, βραβείο Νόμπελ ειρήνης.
Ζιντ Αντρέ (Gide) (1869-1951) Γάλλος συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Καβαμπάτα Γιασουνάρι (1899-1972) Ιάπωνας μυθιστοριογράφος, βραβείο Νόμπελ.
Καμί Αλμπέρ (Camus) (1913-60) Γάλλος συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Καμί Αλμπέρ (Camus) (1913-60) Γάλλος συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Κινγκ, Μάρτιν Λούθερ (King) (1929-68) Αμερικανός μαύρος κληρικός, ηγέτης και μάρτυρας του αγώνα για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ· βραβείο Νόμπελ.
Κιουρί Μαρί (Curie) (1867-1934) Πολωνογαλλίδα φυσικός και χημικός που ανακάλυψε το ράδιο με το σύζυγό της Πιέρ· δύο βραβεία Νόμπελ.
Κιουρί Πιερ (Curie) (1859-1906) Γάλλος φυσικός, βραβείο Νόμπελ.
Κοχ Ρόμπερτ (Koch) (1843-1910) Γερμανός μικροβιολόγος που ανακάλυψε το μικρόβιο της φυματίωσης (βάκιλλος του Κοχ)· βραβείο Νόμπελ.
Λάγκερλεφ Σέλμα (Lagerlöf) (1858-1940) Σουηδή πεζογράφος, βραβείο Νόμπελ.
Μαν Τόμας (Mann) (1875-1955) Γερμανός συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Μαντέλα Νέλσον (Mandela) (1918) Νοτιοαφρικανός μαύρος πολιτικός και αγωνιστής για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, φυλακισμένος από το 1962 έως το 1990· Πρόεδρος από το 1994· βραβείο Νόμπελ.
Μάρκες, Γκαμπριέλ Γκαρσία (Marquez) (1928) Κολομβιανός συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Μαρκόνι Γκουλιέλμο (Marconi) (1874-1937) Ιταλός φυσικός, εφευρέτης του ασύρματου τηλέγραφου και του ραδιοφώνου· βραβείο Νόμπελ.
Μάρσαλ Τζορτζ (Marshall) (1880-1959) Αμερικανός στρατηγός και πολιτικός· συνέδεσε το όνομά του με το αμερικανικό σχέδιο βοήθειας προς την Ευρώπη (1947)· βραβείο Νόμπελ.
Μπάγιερ Γιόχαν (Baeyer) (1835-1917) Γερμανός χημικός που ανακάλυψε το ινδικό (λουλάκι) και ίδρυσε τη φερώνυμη βιομηχανία· βραβείο Νόμπελ.
Μπακ Περλ (Buck) (1892-1973) Αμερικανίδα συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ
Μπέκετ Σάμιουελ (Beckett) (1906-89) Ιρλανδός πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας του παραλόγου, βραβείο Νόμπελ.
Μπερξόν Ανρί-Λουί (Bergson) (1859-1941) Γάλλος φιλόσοφος, εισηγητής της ενορατικής φιλοσοφίας· βραβείο Νόμπελ.
Μπερξόν Ανρί-Λουί (Bergson) (1859-1941) Γάλλος φιλόσοφος, εισηγητής της ενορατικής φιλοσοφίας· βραβείο Νόμπελ.
Μπραντ Βίλι (Brandt) (1913-92) Γερμανός πολιτικός, καγκελάριος, βραβείο Νόμπελ.
Νερούντα Πάμπλο (Neruda) (1904-73) Χιλιανός ποιητής και διπλωμάτης· βραβείο Νόμπελ.
Παβλόφ Ιβάν (1849-1936) Ρώσος φυσιολόγος και πειραματικός ψυχολόγος, βραβείο Νόμπελ.
Πάστερνακ Μπορίς (1890-1960) Ρώσος μυθιστοριογράφος εβραϊκής καταγωγής, βραβείο Νόμπελ.
Πέρες Σιμόν (1923) Ισραηλινός πολιτικός, πρωθυπουργός· βραβείο Νόμπελ.
Πιραντέλο Λουίτζι (Pirandello) (1867-1936) Ιταλός θεατρικός συγγραφέας και πεζογράφος, βραβείο Νόμπελ.
Πλανκ Μαξ (1858-1947) Γερμανός φυσικός, δημιουργός της κβαντικής φυσικής, βραβείο Νόμπελ.
Ράδερφορντ, σερ Έρνεστ (Rutherford) (1871- 1937) Νεοζηλανδός πυρηνικός φυσικός, ερευνητής της ραδιενέργειας και της μεταστοιχείωσης του ατόμου· βραβείο Νόμπελ.
Ράσελ Μπέρτραντ (Russell) (1872-1970) Άγγλος φιλόσοφος, μαθηματικός και ειρηνιστής, βραβείο Νόμπελ.
Ρολάν Ρομέν (Rolland) (1866-1944) Γάλλος συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Ρούζβελτ Θίοντορ (Roosevelt) (1858-1919) Αμερικανός πολιτικός, Πρόεδρος των ΗΠΑ · βραβείο Νόμπελ.
Σαντάτ, Ανουάρ ελ (1918-81) Αιγύπτιος πολιτικός, Πρόεδρος (1970-81), βραβείο Νόμπελ.
Σαρτρ Ζαν-Πολ (Sartre) (1905-80) Γάλλος φιλόσοφος του υπαρξισμού, δοκιμιογράφος και λογοτέχνης· βραβείο Νόμπελ.
Σβάιτσερ Άλμπερτ (Schweitzer) (1875-1965) Αλσατός θεολόγος, γιατρός, φιλόσοφος, ιεραπόστολος και μουσικολόγος· βραβείο Νόμπελ.
Σεφέρης Γιώργος (1900 – 1971) ποιητής και διπλωμάτης, από τους κυριότερους εισηγητές της νεοτερικής ποίησης στην Ελλάδα· βραβείο Νόμπελ (1963).
Σο, Τζορτζ Μπέρναρντ (Shaw) (1856-1950) Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας, κριτικός και δοκιμιογράφος· βραβείο Νόμπελ.
Σολζενίτσιν Αλεξάντρ (1918) Ρώσος συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Σρέντινγκερ Έρβιν (Schröndinger) (1887-1961) Αυστριακός φυσικός, από τους θεμελιωτές της κυματομηχανικής· βραβείο Νόμπελ.
Στάϊνμπεκ Τζον (Steinbeck) (1902-68) Αμερικανός συγγραφέας, βραβείο Νόμπελ.
Ταγκόρ Ραμπιντρανάθ (1861-1941) Ινδός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, μουσικός και φιλόσοφος· βραβείο Νόμπελ.
Τερέζα (Άγκνες Γκόντζε Μπογιάτζιου, γνωστή ως Μητέρα Τερέζα της Καλκούτας) (1910) Ινδή ρωμαιοκαθολική μοναχή αλβανικής καταγωγής, βραβείο Νόμπελ.
Τσόρτσιλ, σερ Ουίνστον (Churchill) (1874-1965) Βρετανός πολιτικός, στρατιωτικός και συγγραφέας, πρωθυπουργός, από τους αρχιτέκτονες της συμμαχικής νίκης κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο· βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας.
Φέρμι Ενρίκο (Fermi) (1901-54) Ιταλοαμερικανός πυρηνικός φυσικός, βραβείο Νόμπελ.
Φλέμινγκ, σερ Αλεξάντερ (Fleming) (1881-1955) Σκοτσέζος μικροβιολόγος που ανακάλυψε την πενικιλίνη· βραβείο Νόμπελ.
Φρανς Ανατόλ (France) (1844-1924) Γάλλος πεζογράφος και κριτικός, βραβείο Νόμπελ.
Χάξλεϊ Άντριου (Huxley) (1917) Άγγλος νευρολόγος, βραβείο Νόμπελ.
Χόπκινς, σερ Φρέντερικ (Hopkins) (1861-1947) Άγγλος βιοχημικός που ανακάλυψε τις βιταμίνες, βραβείο Νόμπελ.

Πηγή:  ellinopedia.com 

 

Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον – Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige, Σέλμα Λάγκερλεφ


«Οι αγριόχηνες δεν πετούσαν και πολύ ψηλά, γιατί ο καινούργιος συνταξιδιώτης τους δε θα μπορούσε ν” ανασάνει μέσα στον ελαφρό αέρα που φυσάει πιο ψηλά. Για χατήρι του πετούσαν πιο σιγά απ” ό,τι ήταν συνηθισμένες. Τέλος ο Νιλς πήρε θάρρος κι έρριξε κάτω μια ματιά. Σάστισε βλέποντας απλωμένο κάτω εκεί ένα τεράστιο τραπεζομάντηλο με μεγάλα και μικρά πολύχρωμα τετράγωνα.

 — Πού μπορεί να βρισκόμαστε; ρώτησε μέσα του. Ξανακοίταξε πάλι. Τίποτε άλλο από τετράγωνα. Κι είχε κάθε λογής. Μακριά και στενά, άλλα λοξά, μα παντού το μάτι έβλεπε γωνιές και γραμμές ίσιες. Τίποτα στρογγυλό.

— Μα τι να είναι άραγε αυτό το μεγάλο ύφασμα με τα τετράγωνα; μουρμούρισε χωρίς να προσμένει απάντηση. Μα οι αγριόχηνες που πετούσαν γύρω του φώναξαν αμέσως:

— Κάμποι και λιβάδια, κάμποι και λιβάδια!… Τότε κατάλαβε πως εκείνο που έβλεπε ήταν ο μεγάλος κάμπος της Σκανίας. Και κατάλαβε ακόμα γιατί ήταν έτσι πολύχρωμος. Πρώτα γνώρισε τα τετράγωνα που είχαν πράσινο ανοιχτό χρώμα. Ήταν τα χωράφια με τη σίκαλη που τα είχαν σπαρμένα απ΄ το φθινόπωρο κι είχαν πρασινίσει κάτω από το χιόνι. Τα κιτρινωπά τετράγωνα, και τα σταχτιά, ήταν αλώνια όπου άπλωναν το καλοκαίρι το σιτάρι, τ” άλλα τα πιο σκούρα ήταν παλιά χωράφια από τριφύλλι, τα μαύρα, χωράφια με κοκκινογούλια, άδεια τώρα και ξερά, ή κομμάτια γη ακαλλιέργητη. Τα σκούρα τετράγωνα με τις κίτρινες γραμμές τριγύρω θα ήταν βέβαια δάση από οξυές, γιατί μέσα σ” αυτά τα δάση τα μεγάλα δέντρα που είναι στη μέση ξεφυλλίζονται το χειμώνα, και τα νέα δεντράκια στις άκρες κρατούν ως την άνοιξη τα φύλλα τους ξερά και κιτρινιασμένα. Ήταν κι άλλα τετράγωνα σκούρα με κάτι σταχτύ στη μέση” αυτά ήταν τα μεγάλα υποστατικά με τα σπίτια τους, που ήταν σκεπασμένα με άχυρο μαυρισμένο, και με τις πλακόστρωτες αυλές τους. Άλλα πάλι τετράγωνα, πράσινα, ήταν τα περιβόλια και τα λιβάδια που πρασίνιζαν κιόλας μ” όλο που φαίνονταν ακόμα κάπου – κάπου οι θάμνοι γυμνοί. Το αγόρι δε μπόρεσε να κρατήσει τα γέλια κοιτάζοντας όλα αυτά τα τετράγωνα.

Σαν άκουσαν οι χήνες που γελούσε, φώναξαν επιπληχτικά:

— Χώρα καλή κι εύφορη! Χώρα καλή κι εύφορη!…»

Διαβάστε περισσότερα στο: www.ithaque.gr

Η Σέλμα Λάγκερλεφ (Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf, 20 Νοεμβρίου 1858 – 16 Μαρτίου 1940) ήταν Σουηδή συγγραφέας. Αυτό που την έκανε πρωτίστως γνωστή ήταν το συγκινητικό παραμύθι της Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον, το οποίο και της χάρισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1909. Ήταν η πρώτη γυναίκα που έλαβε αυτή τη διάκριση. Η ίδια έζησε τα πρώτα της χρόνια στην επαρχία της Σουηδίας, και από μικρή συνήθιζε να γράφει ποιήματα. Σπούδασε παιδαγωγός στη Στοκχόλμη και διορίστηκε δασκάλα το 1885. Εκείνη την περίοδο έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα Το τραγούδι της ζωής—Γιέστα Μπιέρλινγκ, έργο που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναβίωση του ρομαντισμού στη Σουηδία. Το 1895έκανε το μεγάλο βήμα να παραιτηθεί από τη διδασκαλία, ώστε να αφοσιωθεί πληρέστερα στη λογοτεχνία. Τα επόμενα χρόνια επισκέφτηκε διάφορες χώρες, όπως την Ιταλία, την Αίγυπτο και την Παλαιστίνη, που συμπλήρωσαν την ήδη πλούσια έμπνευσή της. Το 1914 εξελέγη μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας, αλλά η μεγάλη συγκίνηση που της προκάλεσε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος την έκανε να σταματήσει να γράφει για μερικά χρόνια. Τα έργα της, τα οποία είναι βαθύτατα επηρεασμένα από τις παραδοσιακές σουηδικές ιστορίες, χαρακτηρίζονται γενικά από τη μεγάλη αγάπη της για τη φύση και τον άνθρωπο, καθώς και από την πίστη της ότι καλό θα θριαμβεύσει επί του κακού.

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

 

 

Ο μαγικός κόσμος των σουηδικών ξύλινων παιχνιδιών


swt-69_angled

Τετραόροφο κουκλόσπιτο με ανελκυστήρα, ηλεκτρικό φως, τηλέφωνο και πλήρη επίπλωση, 1912

Λεπτεπίλεπτα κουκλόσπιτα, παγκοσμίως γνωστά παζλ και μικρές φιγούρες ζώων, αυτά τα σουηδικά χειροτεχνήματα είναι κάτι παραπάνω από παιχνιδάκια. Ξύλινα συνήθως, ξεχωρίζουν με τον εκλεπτυσμένο σχεδιασμό και την καινοτόμο χρήση ενός υλικού που αρχικά προτιμήθηκε επειδή ήταν διαθέσιμο σε αφθονία. Κατοικώντας σε μια χώρα της οποίας τα εδάφη καλύπτονται από πυκνά δάση, οι Σουηδοί φιλοτεχνούν ξύλινα αντικείμενα εδώ και αιώνες αλλά η τρέχουσα έκθεση στο Bard Graduate Center Gallery παρουσιάζει για πρώτη φορά αυτή την ιστορία design και χειροτεχνίας.   Διατρέχοντας πάνω από 200 χρόνια παιδικών παιχνιδιών, η έκθεση Swedish Wooden Toys παρέχει μια ολοκληρωμένη επισκόπηση της παραγωγής και διάθεσης των αντικειμένων αυτών που αποτελούν πλέον μέρος της σουηδικής εθνικής ταυτότητας.

swt-66_82_84_1

Παιχνίδια με ροδάκια σε σχήμα αγελάδας, χοίρου και σκύλου, 1910

Στις αρχές του 20ου αιώνα αναγνωρίστηκε η αξία του απλού ξύλινου παιχνιδιού ως στοιχείο της εκπαίδευσης των παιδιών, υπόδειγμα σουηδικής χειροτεχνίας και εν τέλει σύμβολο της ίδιας της χώρας. Τα παιχνίδια δεν διασκέδαζαν μόνο αλλά βοηθούσαν στην ανάπτυξη δημιουργικών δεξιοτήτων, ενίσχυαν την οικονομία και την ευρεία χρήση ξύλινων αντικειμένων εξελιγμένου design που εξελίσσονταν συνεχώς, καθιστώντας την επινοητικότητα στον τομέα αυτό συνώνυμο της Σουηδίας.

swt-75w_1

Το φερόμενο ως πρώτο κουκλόσπιτο στην Σκανδιναβία, κατασκευασμένο από το εργαστήριο του Burchard Precht ανήκε στην Πριγκήπισσα Hedvig Sophia και επόμενα μέλη της σουηδικής βασιλικής οικογενείας, 1686-1690

α ξύλινα αλογάκια διαχρονικά υπήρξαν εξαιρετικά δημοφιλές σχέδιο. Η έκθεση μάλιστα έχει αφιερώσει ολόκληρο τμήμα παρουσιάζοντας πάνω από 30 είδη, από μικρά άλογα μέχρι μεγάλα κουνιστά αλογάκια. Τα αλογα Dala, δημοφιλή και ως σουβενίρ σήμερα, έλκουν το όνομα τους από την περιοχή Dalarna και είναι υπόδειγμα της χειροτεχνίας των ντόπιων τεχνιτών που τα σκάλιζαν και μετά τα ζωγράφιζαν στο χέρι με πολύπλοκα σχέδια σε έντονα χρώματα. Το κουνιστό αλογάκι ήταν εκείνο που έκανε παγκοσμίως γνωστή την Gemla, την πρώτη σουηδική εταιρεία κατασκευής παιχνιδιών που ιδρύθηκε το 1866. Στην έκθεση του Bard Graduate Center Gallery υπάρχει μάλιστα ένα λευκό αλογάκι με πράσινη βάση, γυάλινα μάτια, δερμάτινα αυτιά και πλήρη εξάρτυση ιππασίας, ενώ σε κάποια από τα πλέον εξεζητημένα μοντέλα χρησιμοποιούνταν και πραγματικές τρίχες αλόγου. Προφανώς αυτά απευθύνονταν μόνο σε γόνους πλούσιων οικογενειών. Τα κουνιστά παιχνίδια όμως δεν ήταν μόνο για διασκέδαση αλλά και μέσο διδασκαλίας ισορροπίας στα παιδάκια, συναντάμε μάλιστα και παραλλαγές ταύρου και λαγού.

swt-70

Κουκλόσπιτο επιπλωμένο, 1850 -1860

Τα πιο εντυπωσιακά ξύλινα παιχνίδια όμως ήταν τα κουκλόσπιτα και στην εν λόγω έκθεση παρουσιάζονται πάνω από 12. Πολλά προέκυπταν από την μετατροπή άλλων χρηστικών αντικειμένων όπως κουτιά για πούρα, κιβώτια και μεγάλες βιτρίνες ή ντουλάπια. Μάλιστα ένα εξαιρετικά πολύπλοκο κουκλόσπιτο των αρχών του 20ου αιώνα διέθετε τέσσερις ορόφους, πλήρως λειτουργικό ανελκυστήρα που κατασκευάστηκε από μεταλλικά στοιχεία ρολογιού και ηλεκτρικό φως σε όλα τα δωμάτια. Το είχε κατασκευάσει ένα εξαιρετικά υπομονετικό αγόρι για την μικρή του αδελφή και είχε τοποθετήσει ένα τηλέφωνο που χτυπούσε, μια μίνι γραφομηχανή, ραπτομηχανή, πολυέλαιο και 30 κούκλες. Στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται και το φερόμενο ως πρώτο κουκλόσπιτο στην Σκανδιναβία το οποίο ήταν σε στυλ ερμάριου, δώρο στην Πριγκήπισσα Hedvig Sophia από την μητέρα της.

Ενώ πολλά από τα παιχνίδια αυτά δημιουργήθηκαν από μεμονωμένους καλλιτέχνες, με την έλευση της εκβιομηχάνισης ξεκίνησε και η μαζική παραγωγή παιχνιδιών στα δεύτερα μισά του 19ου αιώνα. Το ξύλο εξακολούθησε να κυριαρχεί ως πρώτη ύλη στην σουηδική βιομηχανία παιχνιδιών και πολλά από τα παιχνίδια ήταν εν μέρει χειροποίητα. Μεγάλη διάδοση γνώρισαν και τα παιχνίδια που έπρεπε να κατασκευάσουν τα ίδια τα παιδιά. Μάλιστα υπήρχαν και περιοδικά που δημοσίευαν οδηγίες και χαρτονένια σχέδια για να τα κόψουν τα παιδάκια και να φτιάξουν σπιτάκια, γέφυρες και άλλα. Τα ξύλινα παιχνίδια ήταν πρακτικά χάρη στην ανθεκτικότητα του υλικού, αλλά στην πραγματικότητα εκείνο που τα κατέστησε διαχρονικά ήταν ότι τα παιδιά πάντα τα επέλεγαν, παρά τις τεράστιες αλλαγές στην βιομηχανία των παιχνιδιών. Είναι πανταχού παρόντα από τις αρχές του 20ου αιώνα ενώ ακόμα και σήμερα τα βρίσκει κανείς σχεδόν σε όλα τα καταστήματα παιχνιδιών. Πέραν του εκλεπτυσμένου και λειτουργικού σχεδιασμού τους, τα ξύλινα παιχνίδια μας θυμίζουν ακόμα ότι η χαρά κρύβεται στα απλούστερα πραγματάκια. Ανακουφιστικό αν αναλογιστεί κανείς ότι ζούμε στην εποχή των Hello Barbie.

swt-60

Κουνιστό αλογάκι Rida-Ranka 1940-1950

horse_green

Κουνιστό αλογάκι Gemla Leksaksfabrik AB, 1900

mickey_brio

Ξύλινος Μίκυ Μάους Brio, 1955

ice_skates

Παιδικά παγοπέδιλα, 1800-1850

labyrinth

Λαβύρινθος Brio, πρώτη κυκλοφορία 1946

swt-235_instruc-e1443470833663

Οδηγίες για την κατασκευή ραφιού σε σχήμα κρεμαστής γέφυρας, Petrus and Sture Lundström, Tranås, 1925

sg1_sg2_sg3_sg4_sg5

Αλογάκια Dala

Η έκθεση Sweedish Wooden Toys συνεχίζεται στην Bard Graduate Center Gallery στην Νέα Υόρκη έως τις 17 Ιανουαρίου 2016.

Πηγή: www.lifo.gr